Straatwerving: je eerste anderhalf jaar doneren betaalt vaak de werving

Teken je via straatwerving of aan de deur voor een goed doel, dan gaat je donatie de eerste anderhalf tot twee jaar vaak vooral op aan de kosten van je werving. Pas daarna levert je gift het doel meer op dan het kostte om jou te vinden. Dat is legaal, maar weinig mensen weten het.

Dit stuk legt uit waar dat getal vandaan komt, wat het wel en niet zegt, en wat je er zelf mee kunt.

Waar het getal vandaan komt

Op 22 april 2026 diende PVV-Kamerlid Prickaertz een motie in over colportage voor goede doelen. Daarin staat letterlijk: "constaterende dat het in sommige gevallen 15 tot 23 maanden duurt totdat donaties daadwerkelijk bij het goede doel terechtkomen" (motie 24036, nr. 439).

De motie vroeg de regering uit te zoeken welk deel van zulke donaties bij het goede doel komt en welk deel bij commerciële bureaus blijft. De minister liet het oordeel aan de Kamer. Op 12 mei 2026 stemde de Kamer de motie weg (stemming Tweede Kamer).

Twee dingen zijn hier belangrijk. De motie noemt geen bron voor de 15 tot 23 maanden. En ze zegt "in sommige gevallen", niet "altijd".

De beste openbare bron over dit onderwerp is ouder. Follow the Money zocht het in 2022 uit. Een donateur die door een bureau wordt aangebracht, moet volgens dat onderzoek "gemiddeld zo'n anderhalf tot twee jaar doneren voor de investering gaat renderen" (Follow the Money, november 2022). Twee goede doelen noemden hun eigen cijfer. Vluchtelingenwerk: "gemiddeld twintig maanden". Greenpeace: "om en nabij de 24 maanden voor dit kanaal" (Follow the Money, oktober 2022).

Het getal uit de motie valt dus in dezelfde orde van grootte. Maar het blijft een gemiddelde van een paar doelen, gemeten in 2022.

Wie staat er eigenlijk voor je deur?

Vaak niet het goede doel zelf. Veel doelen huren een commercieel bureau in om nieuwe donateurs te werven. Dat bureau krijgt een vergoeding voor elke handtekening, of een uurtarief, of iets ertussenin.

De werver die je spreekt, werkt dus voor een bedrijf met een opdracht. Dat zegt niets over die ene persoon. Veel wervers zijn jong, vriendelijk en doen gewoon hun werk. Het gaat om het systeem eromheen: wie betaald wordt per handtekening, heeft belang bij een snelle ja.

Hoe groot dat systeem is? In het Kamerdebat noemde GroenLinks-PvdA-Kamerlid Van der Lee een schatting van "ongeveer een half miljoen donateurs" die via huis-aan-huiswerving worden geworven, door 50 goede doelen (plenair verslag, 22 april 2026). Hij gaf er geen bron bij.

Zo loopt een donatie van €10 per maand

Hieronder een voorbeeld. Het maandbedrag is een aanname. De andere getallen komen uit de bronnen hierboven.

• Maand 0, je tekent. Werkt het bureau met een prijs per donateur, dan betaalt het goede doel voor jouw aanmelding. Eén bureau noemde in 2022 een prijs van 60 tot 120 euro per donateur. Amnesty betaalde "iets minder dan 100 euro per geworven lid" (Follow the Money, oktober 2022).
• Maand 1 tot 12. Aanname: je geeft €10 per maand. Na 6 tot 12 maanden heb je samen evenveel gegeven als die vergoeding.
• Maand 20 tot 24. De goede doelen zelf rekenen met langer. Vluchtelingenwerk en Greenpeace noemden twintig en 24 maanden voor het hele kanaal.
• Daarna. Vanaf dan levert je donatie het doel meer op dan het kostte om je te werven.

Waarom de doelen langer rekenen dan de simpele som van de vergoeding, staat niet in de bron. Dat vullen we hier dus ook niet in.

Eén ding volgt wel uit het voorbeeld: stop je na een paar maanden, dan heeft je geld vooral de werving betaald.

De andere kant van het verhaal

Goede doelen kiezen niet zonder reden voor deze manier van werven. Het werkt. Greenpeace vertelde dat 40 procent van zijn nieuwe vaste donateurs via zulke bureaus binnenkwam. Vluchtelingenwerk zei: "Als wij met deze methode stoppen, zouden onze inkomsten op termijn flink omlaag gaan." (Follow the Money, oktober 2022.) Blijft een donateur lang genoeg geven, dan verdient het doel de werving terug.

De minister van Economische Zaken wees er in het debat op dat de sector zichzelf regelt: "In de goededoelensector is een uitgebreide zelfregulering voor werving aan de deur." Het CBF, de private toezichthouder voor goede doelen, houdt daar toezicht op. De brancheclub Goede Doelen Nederland vond dat de motie "geen toegevoegde waarde" had "ten opzichte van de bestaande waarborgen" (Goede Doelen Nederland).

Het is dus geen verhaal over goede en slechte doelen. Het is een verhaal over wat jij weet op het moment dat je tekent.

Wat het zegt over jouw goede doel

Wervingskosten zijn één regel in de kosten van een goed doel. Ze zeggen niet alles. We hebben de openbare jaarverslagen over 2024 van 681 Nederlandse goede doelen naast elkaar gelegd. Bij het middelste doel ging 85,8% van de uitgaven naar de doelstelling zelf. De rest ging naar werving en beheer.

Hoe dat per sector verschilt, zie je op de pagina met de cijfers achter Nederlandse goede doelen. Hoe je het percentage van je eigen doel uitrekent, lees je in hoeveel van je gift echt aankomt.

Wat je in vijf minuten kunt doen

Open je bankapp en zoek op "incasso". Schrijf op welke goede doelen je steunt, hoeveel per maand, en sinds wanneer.

Zit er een donatie tussen die je onlangs aan de deur hebt afgesloten en waar je toch twijfels over hebt? Je kunt elke incasso binnen 8 weken terugboeken. Je hoeft geen reden op te geven (Consumentenbond). Wil je echt stoppen, zeg de machtiging dan ook op bij het doel zelf.

En word je de volgende keer aangesproken? Zeg gewoon dat je het thuis even opzoekt.

Een goed doel dat het waard is, is er over een week ook nog.

Wil je zien hoe het doel dat je steunt zijn geld besteedt? Zoek het op en leg het naast zijn sector.

Ken je iemand die onlangs aan de deur heeft getekend? Stuur dit stuk door, dan weet die ook wat er met de eerste maanden van die donatie gebeurt.

Bronnen: motie 24036, nr. 439 (22 april 2026) en de stemming van 12 mei 2026; het plenair verslag van 22 april 2026; twee artikelen van Follow the Money (oktober en november 2022); Goede Doelen Nederland; de Consumentenbond (bijgewerkt 27 januari 2026). De 85,8% is op basis van openbare jaarverslagen over 2024 van 681 goede doelen met een gepubliceerde besteding aan de doelstelling.